KHÔNG CÓ SỐ LƯỢNG NGHĨA LÀ GÌ ?

Khái niệm về không có số lượng (non quantity)

Phật pháp có hàng ngàn hàng vạn kinh điển. Kinh điển Phật giáo chia làm hai loại cơ bản : bất liễu nghĩa 不了義 và liễu nghĩa 了義 . Bất liễu nghĩa mang hàm ý phương tiện, có thể hình dung giống như cái xe để chở người đi, như tiểu thừa 小乘 trung thừa 中乘 đại thừa 大乘. Tiểu thừa là cái xe nhỏ chỉ chở được một người. Trung thừa là cái xe vừa vừa chở được một số người. Đại thừa là cái xe lớn chở được rất nhiều người. Bất liễu nghĩa không phải cái nghĩa rốt ráo tối thượng. Kinh bất liễu nghĩa phù hợp với số đông người, họ quen thuộc với những quan niệm thông thường trong xã hội kể cả quan điểm khoa học dạng cổ điển hoặc tương đối (cơ học Newton, thuyết sinh vật tiến hóa Darwin, thuyết tương đối của Einstein). Còn liễu nghĩa là ý nghĩa sâu xa rốt ráo trái với nhận thức thường nghiệm của con người, nhưng đúng với thực tế bản thể của Tam giới 三界 (ba cõi Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới). Ví dụ đây là phát biểu liễu nghĩa của Tổ Sư Thiền :    

1401 Việc trần sa kiếp cũng như việc hiện nay- Ý nghĩa của thời gian

Thuyết giảng của thầy Duy Lực nói rằng không gian, thời gian và số lượng chỉ là ba cái khái niệm, chúng không có bản thể, không có thật. Thế giới của chúng ta chỉ là cái thế giới tưởng tượng (điên đảo mộng tưởng) dựa trên 3 cái khái niệm cơ bản đó. Nó giống như căn nhà của chúng ta phải dựa trên 3 món đồ, ví dụ cái nền nhà (không gian), các loại vật thể làm thành cột kèo, tường vách, rui mè, mái nhà (số lượng vật chất) và tuổi thọ của cái nhà (thời gian). Nếu không có 3 món đồ đó thì cái nhà không thể hình thành. Nhưng cả ba món đó (không gian, thời gian, số lượng) đều chỉ là là 3 cái khái niệm chứ không có bản thể, không có thực thể. Nói đến đây thì tuyệt đại đa số độc giả đều không thể hiểu nổi, không thể tin nổi. Làm sao mà không gian, thời gian, số lượng không có thật được ? Số lượng dùng để đếm vật chất nhiều hay ít, số lượng còn dùng để tính không gian rộng bao nhiêu, khoảng cách xa bao nhiêu, thời gian lâu hay mau. Ví dụ khoảng cách từ Sài Gòn đến Luân Đôn là hơn 10.000 km đi máy bay phải mất khoảng 12 tiếng đồng hồ mới đến, đường bộ thì phải đi qua bao nhiêu đất đá, núi đồi, sông biển, của bao nhiêu quốc gia mới đến, làm sao nói không có được, không thể nào tin. Chính vì vậy mà tuyệt đại đa số Phật tử chỉ có thể hiểu được kinh bất liễu nghĩa mà không thể hiểu kinh liễu nghĩa. Kinh liễu nghĩa nói những câu mà người bình thường không thể hiểu, không thể tin, chẳng hạn kinh Hoa Nghiêm nói:

Nhất thiết duy tâm tạo切唯心造 tất cả (kể cả không gian thời gian và số lượng) đều là do tâm tạo.      

Nghe thế ắt có người sẽ hỏi : vậy tâm có thể tạo ra cái nhà, tạo ra chiếc xe cho tôi sao ? Có người cố gắng giải thích rằng do tâm muốn có nhà, muốn có xe nên phải cố gắng làm việc kiếm tiền rồi mua sắm. Còn những người làm ra nhà, làm ra xe thì cũng do tâm họ muốn từ đó nghiên cứu, chế tạo. Nhưng nói như vậy thì là sao giải thích tâm tạo ra mặt trời, mặt trăng, quả địa cầu, tâm tạo ra vũ trụ vạn vật ? Những thứ đó đâu phải do con người tạo ra. Dù cho cả loài người mong muốn cũng không thể tạo nổi quả địa cầu. Vậy kinh có nói quá không ?

Tôi xin đảm bảo với mọi người là kinh điển không hề nói quá, thực tế đúng là như vậy. Khi khoa thiên văn của loài người tiến bộ, nhìn thật xa trong vũ trụ mênh mông, thấy vô số thiên hà, vô số mặt trời, vô số hành tinh. Không gian vũ trụ thật là rộng lớn. Ánh sáng đi với vận tốc 300.000 km/giây phải mất hàng tỷ năm mới đến được những thiên hà xa xôi. Các ngôi sao nhiều vô số và đều có kích thước khổng lồ, vật chất ở đâu mà nhiều dữ thế ? Vật thể do con người chế tạo mà đi vào vũ trụ, rời khỏi Trái đất xa nhất là phi thuyền Voyager-1 của Mỹ nặng 722kg phóng đi ngày 05-09-1977 bay trong không gian với tốc độ khoảng 50.000 km/giờ, đã bay được 43 năm, hiện nay cách xa Trái đất 20 tỷ km. Nhưng so với một quang niên (năm ánh sáng = 9500 tỷ km) thì 20 tỷ km chẳng thấm vào đâu, chỉ bằng 0,002 (2 phần ngàn) của một quang niên.

Các nhà khoa học thiên văn vũ trụ nhận thấy rằng vũ trụ hiện nay vẫn còn đang nở rộng. Họ đưa ra giả thuyết Big Bang để mô tả lịch sử vũ trụ. Từ tình hình hiện tại của vũ trụ họ suy luận ngược về quá khứ về thời điểm bắt đầu của vũ trụ. Quan sát thiên văn của Edwin Hubble cho thấy quả thật vũ trụ đang giãn nở.  

Tính toán của Stephen Hawking và Roger Penrose trong những năm 1968-1970 cũng đi đến kết luận khẳng định rằng sự khởi đầu của vũ trụ (Big Bang) là không thể tránh được.

 Lý thuyết Big Bang đã đẩy vũ trụ học tới giới hạn của nhận thức: đó là điểm ban đầu của vũ trụ, được gọi là “nguyên tử nguyên thủy” (primeval atom) hoặc điểm kỳ dị (singularity point). Theo lý thuyết này, vũ trụ ban đầu là một điểm siêu vật chất (một điểm tập trung vật chất với mật độ lớn tới mức không thể tưởng tượng được), rồi sau một vụ nổ lớn (big bang) nó bừng nở ra rồi “tiến hóa” dần thành vũ trụ như ngày nay. Vũ trụ hiện nay cách thời điểm phát sinh vụ nổ là 13,8 tỷ năm (thời gian). Còn đường kính của vũ trụ hiện nay là khoảng 93 tỷ quang niên (không gian). Tại sao chỉ trong thời gian 13,8 tỷ năm mà vũ trụ đã rộng ra tới 93 tỷ quang niên ? Câu trả lời là vũ trụ giãn nở có gia tốc, nó khiến cho không gian vũ trụ nở rộng với tốc độ lớn hơn tốc độ ánh sáng. Còn số lượng vật chất có trong vũ trụ là hơn 2000 tỷ thiên hà (số lượng= quantity). Theo Phật pháp thì ba đại lượng cơ bản của vũ trụ vạn vật tức không gian, thời gian và số lượng chỉ là khái niệm, là tưởng tượng (gọi là thế lưu bố tưởng 世流布想) chứ không có thực thể. Tại sao ? Kinh Hoa Nghiêm trả lời là do Nhất thiết pháp vô tự tính一切法無自性 (tất cả các pháp đều không có sẵn đặc  trưng đặc điểm). Về mặt khoa học thì câu này được hiểu là tất cả các hạt cơ bản cấu tạo nên vật chất như quark, photon, electron…đều không có sẵn đặc trưng. Điều này đã được nhà khoa học hàng đầu thế giới là Niels Bohr phát biểu : “Isolated material particles are abstractions” (Hạt vật chất cơ bản cô lập thì trừu tượng- tức không phải vật thật). Cô lập (Isolated) nghĩa là sao ? Cô lập nghĩa là tách rời khỏi con người hoặc cảm biến (sensor có tác dụng cũng giống như giác quan của con người). Khi bị cô lập như thế thì hạt cơ bản chỉ là hạt ảo, trừu tượng, không còn là hạt vật chất hữu hình nữa mà chỉ là sóng tiềm năng vô hình, nó là tâm, là tinh thần, không phải là vật chất nữa, chính cái tâm thì không có số lượng, cũng không có không gian hay thời gian. Chỉ khi nào sóng đó bị con người hoặc sensor của con người quan sát hoặc tiếp xúc thì sóng tiềm năng vô hình đó mới xuất hiện thành hạt cơ bản, từ đó mới có thế giới tương đối mà con người quen thuộc. Kinh Kim Cang đã mô tả trạng thái đó bằng câu : Ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm 應無所住而生其心 Chữ ưng 應 diễn tả điều kiện cách (conditional mood) Trong điều kiện vô sở trụ (non locality) thì cái tâm vô lượng ấy xuất hiện. Cái tâm ấy là tâm gì ? Đó là tâm bản nguyên, tâm giác ngộ. Với cái tâm ấy thì không gian, thời gian và số lượng đều không có thật, là do nó tưởng tượng ra. Ba đại lượng này chỉ xuất hiện trong cái tâm thứ cấp là hoạt động của bộ não của con người, chỉ trong hoạt động của bộ não mới có ba đại lượng này, chứ ba món đồ này không phải là thực thể khách quan. Các hạt cơ bản của vật chất chỉ là hạt ảo, chúng tạo ra không gian, thời gian và số lượng, tạo ra vũ trụ vạn vật, cảnh giới đó chỉ là thế lưu bố tưởng 世流布想 tức cảnh giới tưởng tượng đã hình thành qua nhiều đời nhiều kiếp và trở nên phổ biến chứ không có thực thể. Chính vì vậy mà Niels Bohr đã phát biểu gây sốc cho giới khoa học :

“Mọi thứ chúng ta gọi là có thực được cấu tạo bằng những thứ không được xem là thật. Nếu cơ học lượng tử chưa gây shock một cách sâu sắc cho bạn thì có nghĩa là bạn chưa hiểu gì về nó.”

Thí nghiệm hai khe hở (double slit experiment) có thể chứng tỏ rõ ràng điều này. Người ta làm thí nghiệm như sau :

Bắn từng hạt electron qua một tấm chắn có 2 khe hở nhỏ, phía sau là màn hứng hiển thị kết quả. Sở dĩ phải bắn từng hạt electron chứ không phải bắn cùng lúc nhiều hạt để tránh trường hợp các hạt va chạm nhau bay tứ tung làm sai lạc kết quả. Sau khi bắn như vậy khoảng một tiếng đồng hồ, kết quả như sau :

Khi không có người quan sát, không có tâm niệm thì hạt electron chỉ là sóng thể hiện thành nhiều vạch

Khi có người quan sát, có nhất niệm vô minh khởi lên thì sóng mới biến thành hạt electron và chỉ thể hiện 2 vạch tương ứng với 2 khe hở

Điều đó chứng tỏ tâm của người quan sát tạo ra hạt electron là một hạt cơ bản của vật chất, nếu không có người quan sát thì electron chỉ là sóng vô hình, vô thể, không có vị trí nhất định trong không gian hay thời gian. Tính không nhất định về không gian thể hiện ở chỗ ta đứng ở bất kỳ nơi đâu trên thế giới cũng có thể đọc được bài viết này miễn có internet. Tính không nhất định về thời gian thể hiện ở chỗ ta có thể đọc bài viết này trên điện thoại hoặc laptop bất cứ lúc nào ta rảnh, không hạn chế thời gian giờ giấc.

Các hạt cơ bản của vật chất chỉ là những hạt ảo, chúng chỉ “thật” trong cảm giác của con người. Thí nghiệm liên kết lượng tử (quantum entanglement) do Nicolas Gisin của đại học Geneva Thụy Sĩ tiến hành năm 2008 đã chứng tỏ rõ ràng rằng khoảng cách không gian 18km giữa hai hạt photon A và B xuất hiện đồng thời từ một hạt photon là không có thật. Do đó khi tác động hạt A thì hạt B bị tác động tức thời không mất chút thời gian nào. Khoa học có thể ứng dụng tính chất này để thực hiện dịch chuyển tức thời hay viễn tải lượng tử (quantum teleportation) ở khoảng cách rất xa mà không mất thời gian.

Dịch chuyển tức thời hay viễn tải lượng tử là khả thi     

Tóm lại số lượng (quantity) là ảo. Nó là phương tiện mà tâm bản nguyên giả lập nên vũ trụ vạn vật bằng cách từ một điểm kỳ dị (singularity point) phóng hiện nó thành vô lượng vô biên hạt cơ bản. Rồi các hạt kết hợp thành nguyên tử, phân tử, cố thể vật chất, ngôi sao, hành tinh, thiên hà vũ trụ vạn vật, sinh vật, con người. Quá trình sáng thế đó tạo ra không gian và thời gian. Và trên một hành tinh của một hệ mặt trời được đặt tên là Địa cầu hay Trái đất, sinh vật và loài người xuất hiện, tạo ra thế giới văn minh mà chúng ta đang sống hiện nay. Tâm bản nguyên được khoa học mô tả là trường thống nhất (unified field) hoặc miền tần số (frequency domain). Chính cái tâm này tạo ra vũ trụ vạn vật ảo bằng khả năng tưởng tượng vô biên của nó mà Phật giáo diễn tả bằng câu Nhất thiết duy tâm tạo切唯心造 tất cả đều là do tâm tạo. Không gian vô tận, thời gian vô cùng, vật chất vô số lượng chính là câu trả lời cho câu hỏi : trong vũ trụ vật chất ở đâu mà nhiều dữ, bởi vì vật chất không có thật, không có số lượng.     

Khái niệm không có số lượng sẽ đưa nhân loại tới đâu ?

Trước khi đi xa hơn về tương lai của nhân loại, tôi xin tóm tắt ý nghĩa của vô số lượng (non quantity). Trước hết nói về Số lượng, đó là là con số để tính vật chất trong vũ trụ, tính toán tất cả mọi thứ gì có thể định lượng trong thế giới của con người. Số lượng còn dùng để tính khoảng cách không gian rộng bao lớn, để tính thời gian dài bao lâu. Tóan học là một môn khoa học cơ bản của con người về các phương pháp tính số lượng. Số lượng quan trọng đến nỗi ngày nay con người đã dần dần số hóa tất cả mọi hoạt động của loài người. Số hóa (digital) là biến tất cả mọi thứ thành con số. Rồi người ta gán ghép cho mỗi con số một đặc điểm, đặc tính. Khi lưu trữ thì tất cả dữ liệu chỉ là những con số. Nhưng khi hiển thị thì những con số đã được con chip vi xử lý (processor) thay thế bằng các đặc điểm, đặc tính. Tốc độ thay thế là cực nhanh, mỗi giây nó có thể thay thế hàng tỷ đặc điểm vào hàng tỷ con số. Kết quả là trên màn hình không phải hiện ra những con số mà là hiện ra văn bản, hình ảnh, video. Còn âm thanh thì phát ra ở cái loa (speaker) hoặc headphone hay earphone. Điều này cũng giống như trong thế giới đời thường, bộ não thay thế sóng tiềm năng thành hạt cơ bản, nguyên tử, phân tử, cố thể vật chất, sơn hà đại địa, sinh vật, con người, khiến chúng ta có cảm giác rằng tất cả đều có thật. Điều này đã được khoa học trình bày thành một clip tóm tắt như sau :

Vạn Pháp Duy Thức (Tất cả các pháp chỉ là thức, là cảm giác)            

Trên đây là nói về số lượng, những con số. Còn vô số lượng thì sẽ đưa xã hội loài người tới đâu ?

Số lượng là bất liễu nghĩa, là có giới hạn, nó đưa con người tới tranh giành bởi vì số lượng bị hạn chế. Con người tranh giành danh vọng, tiền bạc, tài sản, đất đai, lãnh thổ, biển đảo; tranh giành tài nguyên dầu mỏ, nguồn nước, các loại quặng mỏ; lấy mạng sống của các loài sinh vật khác để phục vụ cho con người; tranh giành địa vị bá chủ về nhiều lĩnh vực. Sự tranh giành dẫn tới chiến tranh xung đột, cá nhân và tập thể tìm cách hại nhau để được lợi về phần mình, dẫn tới tương lai u ám cho nhân loại.     

Vô số lượng là liễu nghĩa, là không có giới hạn. Khái niệm này dựa trên cơ sở khoa học ở trình độ tối thượng, là tối thượng thừa của Phật giáo. Nó dựa trên thực tế bất nhị của pháp giới. Người với ta cũng không phải là hai, số lượng không có thật, không gian, thời gian đều không có thật. Không phải hoàn toàn không có nhưng mà không phải là có thật.  

Vật chất là vô lượng. Năng lượng là vô lượng. Không cần phải tranh giành. Con người chỉ cần khai thác nguồn năng lượng vô tận, chẳng hạn ánh sáng mặt trời như một nguồn nguyên liệu và một nguồn năng lượng vô tận.

Con người sẽ tiến tới cuộc cách mạng tin học thay cho cuộc cách mạng công nghiệp. Con người sản xuất vật chất, sản xuất ra lương thực thực phẩm, tất cả các loại hàng tiêu dùng, đều bằng phương pháp tin học không có ô nhiễm, không có chất thải. Hãy thử tưởng tượng một máy in 3D tiên tiến của tương lai sử dụng ánh sáng mặt trời để chạy. Nó có thể sản xuất ra tất cả mọi thứ phục vụ cho tất cả nhu cầu của con người chỉ bằng ánh sáng mặt trời, không có sự hạn chế về số lượng.

Hãy thử tưởng tượng con người di chuyển đi xa không mất thời gian, không phải bằng xe cộ, máy bay, tàu hỏa hay tàu thuyền mà bằng viễn tải lượng tử. Khoa học đã hình dung như thế này:    

Di chuyển đi xa bằng viễn tải lượng tử (quantum teleportation)

Con người không cần phải giết hại sinh vật khác, đoạt mạng sống của chúng sinh một cách tàn bạo để ăn thịt chúng, gây ra nghiệp báo cho chính mình. Khoa học có thể sản xuất thịt, cá nhân tạo, không cần phải chăn nuôi giết mổ. Vì khả năng sản xuất vô lượng nên đủ để đáp ứng nhu cầu của tất cả mọi người, không bỏ sót một ai.

Khả năng phi thường như vậy, liệu có hiện thực không ?      

Máy tính điện tử của con người hiện nay vào thập niên thứ ba của thế kỷ 21 (2021) vẫn còn quá chậm. Nó chỉ xử lý được một khối lượng thông tin còn khá bé nhỏ. Dù đã có khái niệm về dữ liệu lớn (big data). Nhưng dữ liệu lớn đó chưa là gì so với dữ liệu của một cơ thể sinh vật, một con người chẳng hạn. Máy tính điện tử không thể nào xử lý nổi. Con người phải bước qua thời đại máy tính lượng tử mới đủ nhanh, đủ mạnh để sản xuất vật chất bằng tin học chứ không phải bằng công nghiệp. Cuộc cách mạng về sản xuất này dựa trên khái niệm vũ trụ là thông tin, là số (digital), vật chất hay năng lượng cũng chỉ là một dạng thức của thông tin mà thôi. Khái niệm này Phật pháp đã đề cập từ rất lâu rồi. Chẳng hạn sách Thành Duy Thức Luận 成唯識論 (Vijĩaptimàtratàsidhi-zàstra) của pháp sư Huyền Trang biên dịch có một câu tổng kết : Tam giới duy tâm Vạn pháp duy thức 三界唯心 萬法唯識. Câu này có ý nghĩa cơ bản Vũ trụ vạn vật là tâm, là thức cũng tức là thông tin, là số, nó gần như đồng nghĩa với câu The universe is digital (vũ trụ là số) theo quan điểm của Craig Hogan (a physicist at the University of Chicago and director of the Fermilab Particle Astrophysics Center near Batavia, Illinois USA).

Vào cuối năm 2020 đã xuất hiện thông tin đáng mừng về máy tính lượng tử.                    

Năm 2019 Mỹ có siêu máy tính mạnh nhất thế giới tên là Summit của IBM có tốc độ tính toán 187,66 petaflop (một giây làm được 187,6 triệu tỷ phép tính). Ngày 23-10-2019 Google tuyên bố đã chế tạo được máy tính lượng tử tên là Sycamore có ưu thế lượng tử (quantum supremacy or quantum advantage) so với máy tính điện tử, cụ thể là so với siêu máy tính Summit nó nhanh hơn cực kỳ. Một bài toán mà Summit phải mất 10.000 năm mới giải xong, Sycamore giải xong trong 200 giây.

Ngày 24-06-2020 Nhật Bản công bố siêu máy tính mạnh nhất thế giới của mình tên là Fugaku có tốc độ xử lý nhanh gấp 2,8 lần siêu máy tính Summit của Mỹ với tốc độ 415,5 petaflop (một giây làm được 415,5 triệu tỷ phép tính).

Ngày 04-12-2020 Hãng tin Bloomberg dẫn nguồn Tân Hoa xã cho biết các nhà khoa học Trung Quốc đã chế tạo thành công một máy tính lượng tử đặt tên là Jiuzhang (九章Cửu chương) có khả năng thực hiện một số lượng tính toán khổng lồ nhanh đến “không tưởng”. Trong 3 phút nó có thể giải xong bài toán mà siêu máy tính Thái Hồ Quang của TQ (hiện đứng thứ ba thế giới) phải mất 2 tỷ năm mới giải xong, còn siêu máy tính nhanh nhất thế giới hiện nay là Fugaku của Nhật phải mất 600 triệu năm mới giải xong bài toán đó. Còn so với máy tính lượng tử Sycamore của Google thì máy tính lượng tử Jiuzhang của TQ nhanh hơn 10 tỷ lần. Khi con người chế tạo được máy tính lượng tử nhanh kinh hồn như vậy mới có hy vọng tiến tới thời đại sản xuất vật chất, lưu thông hàng hóa, di chuyển đi xa đều bằng phương pháp lượng tử dựa trên khái niệm vô số lượng (non quantity).

Ngay từ bây giờ con người nên tập quen với những kinh điển liễu nghĩa của Phật pháp, thông hiểu những khái niệm như vô số lượng (non quantity), vô sở trụ (non locality), vật chất không có thật (non realism), ngũ uẩn giai không (All five aggregates are empty) để bớt tranh giành, bớt xung đột, bớt chiến tranh, nhân loại sống yên ổn, hài hòa, hòa bình, tương tự như kinh Vô Lượng Thọ nói về thế giới Tây phương Cực lạc.

Truyền Bình

Advertisement

About Duy Lực Thiền

Tổ Sư Thiền do cố hòa thượng Thích Duy Lực hướng dẫn
Bài này đã được đăng trong Bài viết. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s